Jak pisać dobre prompty do ChatGPT? 10 zasad i przykłady

Co to jest prompt?

Prompt to polecenie przekazywane ChatGPT lub innemu modelowi językowemu. Może być pytaniem, instrukcją, opisem zadania albo zestawem materiałów wraz z zasadami ich opracowania.

W zależności od dostępnych funkcji polecenie może obejmować nie tylko tekst, lecz także obraz, dokument, arkusz, prezentację lub nagranie. Dostępność przesyłania plików oraz limity zależą od używanego planu i rodzaju konta.

Oba polecenia są poprawne. Drugie określa jednak odbiorcę, zakres i formę odpowiedzi, dlatego łatwiej ocenić, czy wynik rzeczywiście spełnia oczekiwania.

Czy prompt i pytanie oznaczają to samo?

Każde pytanie może być promptem, ale nie każdy prompt musi być pytaniem. Pełne polecenie może zawierać:

• zadanie do wykonania;
• materiały do przeanalizowania;
• zasady, których trzeba przestrzegać;
• przykład oczekiwanego rezultatu;
• sformułowania, których należy unikać;
• format odpowiedzi;
• sposób postępowania, gdy brakuje informacji.

Przykładowe pełne polecenie może brzmieć:

Przygotuj odpowiedź na zlecenie dotyczące zaprojektowania strony internetowej dla kancelarii prawnej. Piszę jako freelancer z czteroletnim doświadczeniem w projektowaniu interfejsów. Odpowiedź ma zawierać krótkie przedstawienie kompetencji, trzy pytania dotyczące projektu oraz propozycję rozmowy. Nie podawaj ceny, ponieważ zakres nie został jeszcze ustalony. Maksymalna długość: 1200 znaków.

Z czego składa się dobry prompt?

Nie każde polecenie musi zawierać wszystkie możliwe informacje. Przy bardziej złożonym zadaniu warto jednak sprawdzić sześć podstawowych elementów.

Uniwersalny szablon promptu

Poniższy schemat możesz dostosować do pisania, analizy, planowania i pracy z dokumentami.

Cel:
[Co dokładnie ma powstać?]

Kontekst:
[Co trzeba wiedzieć o sytuacji?]

Materiały wejściowe:
[Jakie teksty, dane, pliki lub przykłady należy wykorzystać?]

Odbiorca:
[Dla kogo przeznaczony jest rezultat?]

Wymagania:
[Zakres, ton, długość, obowiązkowe elementy i ograniczenia.]

Format odpowiedzi:
[Lista, tabela, wiadomość, plan, raport lub inna forma.]

Brakujące informacje:
[Jeżeli brakuje danych potrzebnych do wykonania zadania, najpierw je wskaż.]

Nie trzeba uzupełniać każdego pola. Szablon pomaga przede wszystkim zauważyć informacje, bez których odpowiedź może być przypadkowa.

Jak pisać prompty do ChatGPT? 10 praktycznych zasad

1. Zacznij od konkretnego rezultatu

Najpierw określ, co ma powstać. Sformułowania takie jak „pomóż mi”, „zrób to lepiej” albo „napisz coś ciekawego” nie wyznaczają jasnego zadania.

Zamiast: Pomóż mi z ofertą, napisz: Przygotuj krótką odpowiedź na zlecenie dotyczące prowadzenia profilu firmy na LinkedIn.

Jeżeli tekst ma trafić bezpośrednio do klienta, zaznacz to: Przygotuj odpowiedź gotową do wklejenia w formularzu zgłoszenia do projektu.

2. Podaj kontekst, który wpływa na wynik

Kontekst nie powinien być pełną historią firmy. Podaj wyłącznie informacje, które mogą zmienić odpowiedź, na przykład branżę, rodzaj produktu, cel biznesowy, etap współpracy, wcześniejsze ustalenia lub ograniczenia projektu.

Przygotowuję ofertę dla producenta mebli sprzedającego głównie do hoteli. Firma potrzebuje katalogu dla klientów biznesowych, a nie materiału dla klientów indywidualnych.

Ta informacja wpływa na język, argumenty i strukturę propozycji.

3. Opisz odbiorcę

Ten sam temat wymaga innego ujęcia dla specjalisty, właściciela firmy i osoby, która spotyka się z nim pierwszy raz.

Zamiast: Wyjaśnij, czym jest integracja systemów, napisz: Wyjaśnij właścicielowi sklepu internetowego, na czym polega połączenie sklepu z magazynem. Nie zakładaj wiedzy programistycznej.

Przy treściach sprzedażowych i edukacyjnych warto wskazać poziom wiedzy odbiorcy, jego rolę, główny problem, etap decyzji oraz rynek.

4. Dodaj materiały źródłowe

Jeżeli odpowiedź ma opierać się na konkretnym dokumencie, rozmowie albo zestawie danych, przekaż ten materiał zamiast liczyć na ogólną wiedzę modelu.

• wklej fragment tekstu;
• prześlij dokument lub arkusz;
• wskaż konkretne części materiału;
• określ, które źródło ma pierwszeństwo;
• zabroń uzupełniania braków domysłami.

Lepsze polecenie brzmi: Na podstawie załączonego opisu projektu przygotuj listę potwierdzonych wymagań. Nie dodawaj funkcji, których nie ma w dokumencie. Oddziel ustalenia od kwestii wymagających doprecyzowania.

5. Określ format odpowiedzi

Format ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy rezultat będzie dalej przetwarzany, przekazany klientowi albo wklejony do dokumentu.

Możesz wskazać liczbę wariantów, maksymalną długość, strukturę nagłówków, kolumny tabeli, kolejność sekcji, język i poziom szczegółowości.

Przedstaw analizę w tabeli z kolumnami: problem, możliwa przyczyna, sposób sprawdzenia, zalecane działanie i priorytet.

Jeżeli potrzebujesz wyłącznie finalnego tekstu, napisz: Zwróć tylko gotową wiadomość, bez komentarza i bez opisu zmian.

6. Zdefiniuj kryteria jakości

Określenia „profesjonalnie”, „ciekawie” i „naturalnie” są zbyt szerokie. Zamiast ogólnej oceny podaj wymagania, które można sprawdzić.

Zamiast: Tekst ma brzmieć profesjonalnie, napisz: Użyj prostych zdań i naturalnej polszczyzny. Usuń przesadne obietnice, anglicyzmy i ogólne sformułowania. Każdy akapit powinien rozwijać jedną myśl.

Możesz również wskazać, czego należy unikać: niepotwierdzonych danych, branżowego żargonu, nadmiernej poufałości, powtórzeń i zbyt długich zdań.

7. Pokaż przykład oczekiwanego wyniku

Krótki przykład pomaga przekazać styl, strukturę albo sposób klasyfikowania informacji.

Przeredaguj tytuły według poniższego schematu.

Przed:
Jak znaleźć klienta?

Po:
Jak znaleźć pierwszego klienta na freelansie? 7 praktycznych kroków

Przed:
Jak stworzyć portfolio?

Po:
Portfolio freelancera: co dodać, aby ułatwić klientowi wybór

Teraz przeredaguj:
Jak wycenić projekt?

Nie przekazuj jednak wzorca, który sam zawiera błędy. ChatGPT może odtworzyć również jego słabsze elementy.

8. Rozdziel złożone zadanie na etapy

Polecenie obejmujące analizę, strategię, tekst, korektę i formatowanie może prowadzić do powierzchownego wyniku. Bezpieczniej rozdzielić pracę na kolejne kroki.

1. Przeanalizuj materiały.
2. Wskaż brakujące informacje.
3. Przygotuj plan.
4. Opracuj pierwszą wersję.
5. Przeprowadź kontrolę jakości.
6. Przygotuj finalny format.

Przykład: Najpierw przeanalizuj opis projektu i wypisz braki. Nie pisz jeszcze oferty. Po uzupełnieniu informacji przygotuj jej strukturę.

9. Poproś o wskazanie niepewności i braków

ChatGPT może przygotować płynnie napisaną odpowiedź również wtedy, gdy część danych jest niepełna. Przy zadaniach wymagających dokładności dodaj:

• Nie uzupełniaj brakujących danych domysłami. Wskaż, których informacji brakuje.
• Oddziel fakty wynikające z dokumentu od wniosków i rekomendacji.
• Przy twierdzeniach, które mogą się zmieniać, podaj źródło i datę sprawdzenia.
• Wskaż założenia przyjęte do analizy oraz czynniki, które mogą zmienić rekomendację.

Takie polecenia nie usuwają ryzyka błędu, ale pomagają znaleźć miejsca wymagające dodatkowej kontroli.

10. Poprawiaj odpowiedź, zamiast zaczynać od początku

Pierwszy rezultat warto traktować jako wersję roboczą. Zamiast ponownie opisywać całe zadanie, wskaż konkretny problem.

• „Skróć tekst o jedną trzecią, ale zachowaj wszystkie daty i decyzje”.
• „Usuń powtórzenia między drugim i czwartym akapitem”.
• „Pierwsza część jest zbyt ogólna. Dodaj konkretną procedurę”.
• „Zachowaj strukturę, ale zmień ton na bardziej rzeczowy”.
• „Nie zmieniaj pierwszego akapitu. Przeredaguj wyłącznie zakończenie”.

Informacja „nie podoba mi się” jest zbyt ogólna. Wyjaśnij, co dokładnie należy zmienić.

Czy warto przypisywać ChatGPT rolę?

Rola może pomóc określić perspektywę i kryteria analizy. Powinna jednak wskazywać sposób opracowania zadania, a nie być ozdobnym wstępem.

Lepsze polecenie: Oceń opis projektu z perspektywy osoby odpowiedzialnej za termin, zakres i komunikację z klientem.

Słabsze polecenie: Jesteś najlepszym kierownikiem projektu na świecie.

Rola nie nadaje modelowi rzeczywistych kwalifikacji i nie zastępuje specjalisty. Przy analizie umowy warto napisać:

Przeanalizuj umowę z perspektywy freelancera i wskaż zapisy dotyczące wynagrodzenia, terminów, praw autorskich oraz odpowiedzialności. Nie wydawaj opinii prawnej. Zaznacz punkty, które warto skonsultować z prawnikiem.

Czy trzeba prosić, aby ChatGPT „myślał krok po kroku”?

Przy złożonym zadaniu ważniejsza jest dobra struktura problemu niż konkretna formuła. Poproś o rezultat, który można sprawdzić.

Najpierw podaj założenia, następnie zaproponuj trzy rozwiązania, porównaj je według kosztu, ryzyka i czasu wdrożenia, a na końcu przedstaw rekomendację.

Możesz również poprosić o plan działania, krótkie uzasadnienie, listę ryzyk, obliczenia, sposób weryfikacji i wskazanie danych potrzebnych do decyzji.

Jak pracować z długimi dokumentami?

W przypadku długiej korespondencji, umowy, raportu lub opisu projektu najlepiej przesłać plik i dokładnie określić sposób jego opracowania.

Przeanalizuj załączoną korespondencję z klientem.

Przygotuj:
1. potwierdzone wymagania,
2. ustalone terminy,
3. decyzje klienta,
4. kwestie nadal otwarte,
5. potencjalne sprzeczności.

Każdy wniosek oprzyj na treści korespondencji.
Nie dodawaj własnych ustaleń.
Na końcu przygotuj listę pytań, które trzeba wysłać klientowi.

Przy kilku plikach określ ich funkcje i pierwszeństwo. Przykładowo: dokument „opis projektu” jest głównym źródłem wymagań, „notatki” zawierają informacje pomocnicze, a „przykład” pokazuje oczekiwany układ.

Jak uporządkować stałą pracę w ChatGPT?

Jednorazowy prompt wystarcza do prostego zadania. Powtarzalna praca wymaga uporządkowania zasad, materiałów i rozmów.

Instrukcje niestandardowe

Instrukcje niestandardowe pozwalają zapisać stałe preferencje dotyczące odpowiedzi, na przykład język, styl, poziom szczegółowości lub format dat. Funkcja jest dostępna we wszystkich planach, choć położenie ustawień może różnić się zależnie od urządzenia.

• „Odpowiadaj po polsku”.
• „Nie używaj emoji”.
• „Oddziel fakty od rekomendacji”.
• „Nie twórz tabel, jeżeli zwykła lista będzie czytelniejsza”.

Nie wpisuj tam szczegółowych danych jednego klienta, jeżeli instrukcje mają obowiązywać we wszystkich rozmowach.

Projekty

Projekt pozwala przechowywać powiązane rozmowy, pliki i instrukcje w jednym miejscu. ChatGPT może korzystać z kontekstu zgromadzonego w projekcie, a dokładne działanie pamięci zależy od ustawień i używanego planu.

Osobny projekt warto utworzyć dla konkretnego klienta, cyklu artykułów, kampanii, rekrutacji lub rozwijanego produktu. W projekcie możesz ustalić terminologię, grupę docelową i zasady obowiązujące tylko w tym obszarze.

Własny GPT

Własny GPT to skonfigurowana wersja ChatGPT przeznaczona do powtarzalnego procesu. Może zawierać stałe instrukcje, materiały referencyjne i wybrane możliwości. Tworzenie oraz edytowanie własnych GPT wymaga płatnej subskrypcji i może zależeć od uprawnień w przestrzeni roboczej.

Takie rozwiązanie sprawdza się, gdy regularnie zamieniasz notatki w opis projektu, kontrolujesz tekst według tej samej listy, klasyfikujesz zapytania klientów lub tworzysz raporty w stałym układzie.

Przed automatyzacją dopracuj proces w zwykłej rozmowie. Powtarzanie niejasnej procedury utrwala jej problemy. Pomocne mogą być również narzędzia AI do planowania, jeżeli chcesz uporządkować zadania i kolejne etapy pracy.

Gotowe prompty dla freelancerów

Poniższe przykłady możesz skopiować i uzupełnić własnymi informacjami.

1. Opis projektu na podstawie wiadomości klienta

Na podstawie poniższej korespondencji przygotuj uporządkowany opis projektu.

Uwzględnij:
- cel projektu,
- zakres prac,
- grupę docelową,
- oczekiwany rezultat,
- materiały dostarczane przez klienta,
- termin,
- ograniczenia,
- kwestie wymagające doprecyzowania.

Oddziel ustalenia potwierdzone od przypuszczeń.
Nie uzupełniaj brakujących informacji samodzielnie.

Korespondencja:
[Wklej treść]

2. Odpowiedź na zlecenie

Przygotuj odpowiedź na poniższe zlecenie.

Piszę jako:
[Specjalizacja i doświadczenie]

Moje istotne kompetencje:
[Kompetencje związane z projektem]

Odpowiedź powinna:
- odnosić się bezpośrednio do potrzeb klienta,
- krótko pokazywać właściwe doświadczenie,
- zawierać trzy konkretne pytania,
- kończyć się propozycją dalszej rozmowy.

Nie używaj ogólnych deklaracji typu „gwarantuję najwyższą jakość”.
Nie wymyślaj projektów ani wyników.
Długość: do 1200 znaków.

Treść zlecenia:
[Wklej treść]

3. Opis projektu do portfolio

Na podstawie poniższych informacji przygotuj opis projektu do portfolio freelancera.

Struktura:
1. problem klienta,
2. zakres mojej pracy,
3. sposób realizacji,
4. rezultat,
5. wykorzystane kompetencje.

Ton: rzeczowy i pewny, bez przechwałek.
Nie dodawaj liczb ani rezultatów, których nie podano.
Długość: 900–1200 znaków.

Informacje o projekcie:
[Wklej dane]

4. Wiadomość o zmianie terminu

Napisz wiadomość do klienta o przesunięciu terminu realizacji.

Kontekst:
- pierwotny termin: [data],
- nowy termin: [data],
- przyczyna: [krótkie wyjaśnienie],
- wykonane dotychczas prace: [zakres],
- sposób ograniczenia opóźnienia: [działanie].

Ton: profesjonalny i odpowiedzialny.
Bez nadmiernych przeprosin.
Nie obiecuj terminu wcześniejszego niż podany.
Zwróć wyłącznie gotową wiadomość.

5. Przygotowanie wyceny projektu

Pomóż mi przygotować roboczą wycenę projektu.

Zakres:
[Opis prac]

Szacowany czas:
[Liczba godzin lub dni]

Stawka:
[Kwota i waluta]

Uwzględnij:
- komunikację,
- przygotowanie,
- realizację,
- poprawki w ustalonym zakresie,
- kontrolę jakości,
- rezerwę na ryzyko.

Przedstaw:
1. przyjęte założenia,
2. kalkulację,
3. cenę podstawową,
4. elementy poza zakresem,
5. pytania, które mogą zmienić wycenę.

Nie traktuj brakujących danych jako potwierdzonych.

6. Redakcja tekstu

Zredaguj poniższy tekst po polsku.

Cel:
[Do czego służy tekst]

Odbiorca:
[Kto go przeczyta]

Popraw:
- składnię,
- gramatykę,
- logikę,
- rytm zdań,
- powtórzenia,
- niejasne sformułowania.

Zachowaj:
- sens,
- wszystkie potwierdzone dane,
- strukturę, jeżeli nie wymaga zmiany.

Usuń:
- sztuczny język,
- kalki z angielskiego,
- nadmierne przymiotniki,
- ogólne obietnice bez uzasadnienia.

Zwróć wyłącznie finalny tekst.

Tekst:
[Wklej treść]

7. Ocena opisu projektu przed przyjęciem zlecenia

Przeanalizuj poniższy opis projektu z perspektywy freelancera, który ma go wycenić i zrealizować.

Wskaż:
- informacje wystarczające do rozpoczęcia pracy,
- brakujące dane,
- niejasne wymagania,
- ryzyka zakresu,
- możliwe dodatkowe koszty,
- zależności od klienta,
- pytania przed przygotowaniem wyceny.

Nie oceniaj klienta.
Nie zakładaj odpowiedzi na brakujące pytania.

Opis projektu:
[Wklej treść]

Gotowe polecenia przydają się między innymi przy odpowiadaniu na zlecenia dla freelancerów, tworzeniu portfolio oraz przygotowywaniu ofert.

Czy prompt powinien być długi?

Nie istnieje jedna prawidłowa długość. Proste zadanie może wymagać jednego zdania, a złożone kilku uporządkowanych sekcji, przykładów i materiałów.

Prompt jest wystarczająco szczegółowy, jeżeli:

• jednoznacznie określa zadanie;
• zawiera potrzebny kontekst;
• wskazuje najważniejsze ograniczenia;
• nie powtarza tych samych informacji;
• pozwala ocenić poprawność odpowiedzi.

Nie wydłużaj polecenia tylko po to, aby wyglądało profesjonalnie. Nadmiar instrukcji może utrudnić ustalenie priorytetów.

Czy lepiej pisać prompty po polsku czy po angielsku?

Prompt najlepiej napisać w języku, w którym potrafisz najdokładniej opisać zadanie. Jeżeli rezultat ma być po polsku, przekaż instrukcję po polsku i określ wymagania językowe.

Napisz tekst naturalną polszczyzną. Unikaj dosłownych tłumaczeń z angielskiego, nieuzasadnionych zapożyczeń i sztucznego szyku zdań.

Najważniejsze są precyzja instrukcji, jakość materiałów oraz kontrola otrzymanego wyniku.

Najczęstsze błędy w promptach

Zbyt ogólne polecenie

Napisz dobry post nie określa tematu, odbiorcy, celu, kanału ani długości.

Lepsza wersja: Napisz post na LinkedIn skierowany do właścicieli małych sklepów internetowych. Temat: trzy błędy w opisach produktów. Celem jest zachęcenie do sprawdzenia własnego sklepu. Długość: 900–1200 znaków.

Kilka odrębnych zadań w jednym zdaniu

Polecenie „przeanalizuj stronę, przygotuj strategię, napisz teksty, zaplanuj kampanię i stwórz raport” nie ustala kolejności ani poziomu szczegółowości. Najpierw poproś o analizę i plan, a kolejne etapy wykonaj po sprawdzeniu kierunku.

Brak materiałów

ChatGPT nie zna stylu firmy, jeżeli nie otrzymał przykładów, zasad lub wcześniejszych tekstów. Polecenie „napisz zgodnie z naszym stylem” nie wystarczy.

Ogólne określenia jakości

Zamiast „napisz kreatywnie i profesjonalnie” wskaż konkret: rozpocznij od problemu klienta, użyj jednego przykładu, unikaj formalnego języka i nie składaj obietnic bez uzasadnienia.

Brak informacji o przeznaczeniu

Inaczej wygląda tekst na stronę główną, inaczej wiadomość e-mail, a jeszcze inaczej odpowiedź w formularzu ofertowym. Określ miejsce publikacji i działanie, które odbiorca ma wykonać.

Oczekiwanie bezbłędnych faktów

ChatGPT może popełniać błędy, łączyć niepasujące informacje lub korzystać z nieaktualnych danych. Daty, przepisy, stawki, finanse, zdrowie, cytaty i inne ważne twierdzenia należy sprawdzać w aktualnych źródłach.

Brak poprawiania pierwszej wersji

Dobre wykorzystanie ChatGPT nie kończy się po pierwszej odpowiedzi. Polega również na ocenie, wskazaniu problemów i dopracowaniu rezultatu.

Jak bezpiecznie pracować z danymi klienta?

Nie przesyłaj dokumentów klienta automatycznie tylko dlatego, że narzędzie umożliwia analizę plików. Najpierw sprawdź, czy masz prawo wykorzystać materiał w zewnętrznym systemie.

• sprawdź umowę i zobowiązania dotyczące poufności;
• usuń dane, które nie są potrzebne do zadania;
• zanonimizuj nazwiska, adresy, numery dokumentów i dane finansowe;
• sprawdź ustawienia konta oraz przestrzeni roboczej;
• ustal, czy klient wyraził zgodę na użycie narzędzia;
• nie wklejaj haseł ani danych dostępowych do systemów.

Na kontach osobistych można wyłączyć wykorzystywanie nowych rozmów do ulepszania modeli w ustawieniach kontroli danych. Czaty tymczasowe nie pojawiają się w historii, nie tworzą pamięci, nie są używane do trenowania modeli i są usuwane z systemów po 30 dniach.

Dane z przestrzeni roboczych ChatGPT Business nie są domyślnie używane do trenowania modeli. Nadal obowiązują jednak zasady firmy, umowy z klientami i wymagania dotyczące ochrony informacji.

Checklista dobrego promptu

Dobry prompt nie zastępuje kontroli jakości

Nawet szczegółowe polecenie nie zapewnia bezbłędnej odpowiedzi. ChatGPT może przygotować szkic, uporządkować materiały, znaleźć luki i przyspieszyć powtarzalne zadania. Ostateczna kontrola nadal należy do osoby, która wykorzystuje wynik.

Przed przekazaniem materiału klientowi sprawdź zgodność z ustaleniami, fakty, aktualność danych, kompletność, język, ton, format, prawa do materiałów oraz obecność informacji poufnych.

Najlepszy prompt nie jest tym, który wygląda najbardziej skomplikowanie. Jest nim polecenie, po którym wiadomo, co należy zrobić, na jakiej podstawie i według jakich kryteriów ocenić wynik.

Potrzebujesz wsparcia przy tworzeniu treści, automatyzacji pracy lub wdrożeniu rozwiązania wykorzystującego ChatGPT? Możesz znaleźć wykonawców zajmujących się pisaniem artykułów, automatyzacją i programowaniem stron internetowych na Freelancehunt.